FLEX EN CORONA - 1

ARBEIDSMIGRANTEN TWEE KEER SLACHTOFFER

Tekst Ronald de Kreij Beeld Rob Nelisse, Shutterstock

Geen baan? Dan ook geen bed! Dat is de keiharde werkelijkheid van veel arbeidsmigranten die in Nederland werken als uitzendkracht. Omdat velen door de coronacrisis hun uitzendbaan zijn kwijtgeraakt, hebben ze ook geen huisvesting meer. Maar ook zij die nog wel werken, hebben het moeilijk. Hoe zit dat?

'Het was een bijzonder gezicht: de directeuren van de werkgeversorganisaties van uitzendbureaus ABU en NBBU die probeerden de was van negen personen aan één wasrek op te hangen. Of de uit Polen afkomstige uitzendkracht die demonstreerde hoe je de boodschappen van zes eenpersoons huishoudens in één driepersoons koelkast past. Dat lukt dus allemaal niet! Plaats van handeling: het vakbondsmuseum De Burcht in Amsterdam. Daar organiseerde de FNV een 'Samenkomst van beschaving'. Onderwerp van gesprek: de huisvesting van arbeidsmigranten die hier werken als uitzendkracht. Behalve een baan krijgen zij van hun uitzendbureau vaak tevens huisvesting aangeboden, waarvoor de huur direct op hun loon wordt ingehouden. Het verhaal is bekend: ze wonen op een kluitje en betalen veel te veel geld voor vaak abominabele onderkomens.

PERFECTE TIMING

De bijeenkomst van de bond was een schot in de roos. Het onderwerp leeft kennelijk, want de zaal was 'uitverkocht'. Aanwezig waren tientallen uitzendwerkgevers, landelijke en lokale politici, burgemeesters, arbeidsmigranten en natuurlijk vertegenwoordigers van de FNV zelf. Ook om een andere reden was de timing perfect. Kort na de bijeenkomst brak de coronacrisis uit. Dat had op twee manieren impact op deze groep arbeidskrachten. Ten eerste wonen ze erg dicht op elkaar, en reizen ze vaak in groepsvervoer naar het werk. Dat is in tijden van virusuitbraken geen wenselijke situatie. In de tweede plaats hebben veel uitzendkrachten als gevolg van de crisis hun baan verloren. Dat is voor alle betrokkenen pijnlijk omdat hiermee hun inkomsten zijn weggevallen. Maar voor de arbeidsmigranten is het dubbel pijnlijk, omdat ze bovendien hun huisvesting verloren. Want binnen de tangconstructie waarin zij gevangen zitten, geldt: geen baan, geen bed.

VERDIENMODEL

'Er zit een verdienmodel achter de combinatie werken-wonen’, vertelt vakbondsbestuurder Erik Pentenga van FNV Naleving & Flex. ‘Conform de cao zijn uitzendbureaus verplicht om hun medewerkers hetzelfde te betalen als de vaste krachten in het bedrijf waar zij zijn geplaatst. Door veel te veel geld in te houden voor huisvesting drukken zij de loonkosten. Hierdoor worden de arbeidsmigranten goedkoper en verdienen zij ver onder het minimumloon.’ Pentenga houdt zich al langer bezig met de regels rond de huisvesting van arbeidsmigranten. In 2019 is de FNV met een team organisers actief de arbeidsmigranten gaan organiseren op de invalshoek van de huisvesting. ‘Een goede zaak, want die mensen zitten er mee maar durven er zelf vaak niet in hun eentje iets van te zeggen omdat ze in een afhankelijke positie zitten. Trek je je mond open, dan verlies je mogelijk je baan en daarmee automatisch ook je huisvesting. Nu vertellen ze samen met de bond wat er verbeterd moet worden.’

KWESTIE VAN BESCHAVING

De organising-campagne van de bond vindt plaats onder de titel 'Een kwestie van beschaving'. ‘Want zoals het nu gebeurt ga je niet met mensen om!’, vindt Pentenga. In het kader van de campagne hebben arbeidsmigranten die zich bij de FNV hebben aangesloten burgemeesters bezocht met wie ze hun woonsituatie hebben besproken. Ook is per locatie een zwartboek samengesteld en vond de hierboven genoemde bijeenkomst in De Burcht plaats. ‘Dit alles heeft veel publiciteit opgeleverd en heeft het onderwerp hoger op de politieke agenda gebracht’, aldus Pentenga. ‘Inmiddels zijn er diverse malen Kamervragen gesteld en is twee keer een Kamerbrief verschenen over de misstanden. Ook is eind mei een motie ingediend waarin wordt voorgesteld een scheiding aan te brengen tussen wonen en werken.’ (bij het schrijven van dit artikel was helaas nog niet bekend wat de uitkomst van de motie was, red).

‘EEN KWESTIE VAN BESCHAVING, WANT ZOALS HET NU GEBEURT GA JE NIET MET MENSEN OM!’

Hoe pas je de boodschappen van zes eenpersoons huishoudens in één driepersoons koelkast?

Dat lukt dus niet

De directeuren van ABU en NBBU proberen de was van negen personen aan één wasrek op te hangen. Dat lukt dus ook niet

FOCUS OP REGELS

Hoewel de campagne vooral gericht lijkt op het verbeteren van de woonsituatie van arbeidsmigranten – ‘Een terechte doelstelling’, vindt Pentenga – en het aanspreken van uitzendbureaus op hun verantwoordelijkheid – ‘Ook een goede zaak’ – is de focus van FNV Naleving & Flex toch vooral gericht op het aanpassen van de bestaande wet- en regelgeving. ‘In de Wet Aanpak Schijnconstructies is een verbod opgenomen op het inhouden van kosten op het salaris van mensen die het minimumloon verdienen. Een uitzondering is echter gemaakt voor huisvestingskosten. Deze vluchtroute voor werkgevers willen wij van tafel hebben. Hiernaast willen we dat alle uitzendkrachten minimaal zoveel uren werk gegarandeerd krijgen, dat ze voldoende geld overhouden om van te kunnen leven.’ Hoe hoog schat de FNV-bestuurder de kansen voor het slagen van deze doelstellingen in? ‘We zijn hier al een tijd mee bezig’, antwoordt hij. ‘En het gaat ook al een tijd heel langzaam. Maar sinds de start van de 'beschavingscampagne' van de FNV gaan de gesprekken opeens een stuk sneller. We hebben de afgelopen maanden meer bereikt dan in de jaren daarvoor.’

Deel deze pagina