ONTDUIKING WAB

WAB MAAKT KLOOF VAST-FLEX NOG NIET ECHT KLEINER

Tekst Ronald de Kreij Beeld Shutterstock

De invoering van de WAB beloofde zoveel goeds voor flexkrachten. En inderdaad: er worden vaste contracten of garantie-uren aangeboden. Maar veel signalen wijzen ook de andere richting uit: daar waar de WAB vooral bedoeld is als een tocht naar meer zekerheid, zie de FNV eerder een zoektocht naar ontduikingsmogelijkheden.

De meeste flexkrachten hebben inmiddels vast gehoord van de WAB, de nieuwe Wet Arbeidsmarkt in Balans. Maar nog lang niet iedereen zal zich bewust zijn van de reacties die deze wet heeft opgeroepen bij de werkgevers. Ook nu weer proberen zij namelijk deze wet te omzeilen die tot doel heeft de kloof tussen vaste en flexibele contracten kleiner te maken. Moraal van het verhaal blijft dat werkgevers kennelijk een aangeboren neiging hebben om altijd op zoek te gaan naar mogelijkheden om zo goedkoop mogelijk uit te zijn. Ook wat betreft hun personeel. Daarbij schuwen ze ook geen methodes die – zacht gezegd – niet zo heel netjes zijn.

ONTDUIKINGSMOGELIJKHEDEN

In het vorige nummer van het FNV Flex Magazine (december 2019) besteedden we al uitgebreid aandacht aan de komst van de WAB per 1 januari 2020 en de consequenties daarvan. De hoofdpunten hier nogmaals, maar nu kort: payrollmedewerkers krijgen dezelfde arbeidsvoorwaarden en rechtspositie als vaste krachten; oproepkrachten moeten na een jaar een vast aantal te werken uren krijgen; oproepkrachten moeten minimaal vier dagen van tevoren worden opgeroepen; en iedereen heeft vanaf dag één recht op een ontslagvergoeding.

Inmiddels zijn we twee maanden verder en zijn de eerste beoogde positieve gevolgen van de wet zichtbaar. De FNV ziet meer vaste contracten en meer contracten met garantie-uren. In de cao voor de verpleeg- en verzorgingstehuizen en thuiszorg is zelfs afgesproken ernaar te streven dat 90 procent van werknemers aan het einde van de looptijd van de cao een vast contract heeft.

Deze mooie resultaten worden echter overschaduwd door de vele signalen van ontwijkingsgedrag van werkgevers. De FNV heeft hier nu ook een notitie over opgesteld. De bond vindt het nog te vroeg voor conclusies, maar ziet wel signalen: daar waar de WAB vooral bedoeld is als een tocht naar meer zekerheid, zie de FNV eerder een zoektocht naar ontduikingsmogelijkheden.

PAYROLLER OPEENS UITZENDBUREAU

Sharon Bandell van FNV Flex & Naleving kent uit de praktijk een mooi voorbeeld van wat de WAB juist niét beoogt. ‘Veel regionale omroepen werken met payrollbedrijf Tentoo om zo goedkoper krachten te kunnen inhuren’, vertelt ze. ‘Tentoo Collective Freelance & Flex claimde tot voor kort altijd een échte payroller te zijn – dus géén uitzendbureau – om zo een eigen cao te kunnen hanteren. Deze cao was slechter dan de uitzend-cao. Nu payrollers onder de WAB hetzelfde betaald moeten krijgen als vaste krachten, claimt Tentoo opeens een écht uitzendbureau te zijn. Dit om de uitzend-cao te kunnen hanteren, die op zijn beurt weer goedkoper is dan de cao van de regionale omroepen. En van de regionale omroepwerkgevers hoeven de betrokken flexkrachten ook niets te verwachten. Als de regionale omroep waar zij werken de uitzend-cao ook te duur vinden, dan mag de flexkracht alleen terugkomen als zzp’er en kan niet vrij onderhandelen over het tarief.’

Bandell laat het er niet bij zitten en spant een zaak aan tegen Tentoo, al is het alleen al omdat het bedrijf zich alleen een uitzender mag noemen als het ook zelf de werving en selectie doet. Maar dat doet Tentoo dus niet in alle gevallen. Flexwerkers die zijn geworven door de regionale omroep zouden per 1 januari 2020 dezelfde arbeidsvoorwaarden moeten krijgen als de werknemers in vaste dienst ‘We zouden een stuk sterker staan als de medewerkers die het aangaat zich bij ons zouden aansluiten’, zegt ze hierover. ‘Alleen durven ze dat vaak niet, omdat zij bang zijn hun baan te verliezen

CREATIEVE MAATREGELEN

Zo zijn er meer voorbeelden te noemen. Ze zijn terug te vinden in de eerder genoemde FNV-notitie. Bij NS bijvoorbeeld mochten als gevolg van de invoering van de WAB veertig oproepkrachten bij de klantenservice niet meer terugkomen omdat het spoorbedrijf ze anders een vast contract moest aanbieden. Dankzij ingrijpen van FNV Flex & Naleving en FNV Spoor zijn deze voorgenomen ontslagen nu van tafel.

WAT TE DOEN?

Wat te doen, is de vraag aan Bandell. ‘Het is een beetje het oude verhaaltje’, antwoordt ze bijna verontschuldigend. ‘Sluit je aan bij een vakbond. Liefst zo massaal mogelijk. En heb het lef om misstanden aan te kaarten. Dat kan natuurlijk ook samen met je collega’s. Anders verandert er écht niets.’

Bandell komt met nog een voorbeeld waaruit blijkt hoe goed het vakbondslidmaatschap kan uitpakken. ‘Tentoo heeft als payroller een te laag loon betaald en onterecht commissie ingehouden op het loon van mensen die bij de regionale omroepen werkten. Dat mag al helemaal niet. Namens enkele leden heb ik daarom individuele loonclaims ingediend. De bedragen liepen op tot wel 7.000 euro. Tentoo betaalde het geld binnen no-time terug. Kennelijk hadden ze ook wel door dat ze fout zaten. En onze leden dus blij.’

Deel deze pagina