EEN KWESTIE VAN BESCHAVING

FNV-offensief tegen woonsituatie arbeidsmigranten

‘WEGKIJKEN IS GEEN OPTIE’

Tekst Pien Heuts Beeld Flip Franssen/HH

'ZONDER BAAN GEEN BED'

Samen met de FNV treden arbeidsmigranten uit de onzichtbaarheid en stellen hun erbarmelijke leefomstandigheden aan de kaak. Uitzendbureaus verdienen als huisbaas goudgeld door hen in krappe beschimmelde kamers in vakantiehuisjes, Polenhotels of slooppanden onder te brengen.

‘Moderne slavernij’, zegt Marcin Wojiczak (48). ‘We zijn nummers’. Wojiczak werkt momenteel via het uitzendbureau in een distributiecentrum in Zeewolde. Tweeëneenhalf jaar geleden kwam hij naar Nederland, nadat zijn onderneming in Polen failliet was gegaan. ‘Het uitzendbureau garandeerde veertig uur werk én goede huisvesting – het leek dé oplossing voor mijn problemen.’

De realiteit bleek minder rooskleurig. Wojiczak kwam met negen andere arbeidsmigranten terecht in een zwaar verwaarloosde boerderij in Nijkerk. Nu woont hij al een tijdje op een vakantiepark in Zeewolde. Met zijn zessen betalen ze zo’n 2400 euro per maand. Het uitzendbureau houdt de huur in op het salaris. ‘Het is zo’n inbreuk op je privacy om met steeds wisselende mensen te moeten wonen. De meesten zouden mijn kinderen kunnen zijn. Het uitzendbureau beslist wie waar woont. Het eerste half jaar moest ik vier keer verkassen.’

Een kwestie van beschaving, zo heet de grootschalige campagne die de FNV voert om de huisvestingssituatie van arbeidsmigranten te verbeteren. Ruim 800.000 arbeidsmigranten, afkomstig uit onder andere Polen, Roemenië, Hongarije, Bulgarije, Spanje, en Portugal, zijn in Nederland aan het werk. Voor kortere of langere tijd. Ze werken veelal in de agrarische sector, de metaal, distributiecentra, de bouw en de vleesindustrie. Met de energietransitie ontstaat vraag naar nog eens 80.000 werknemers, zoals lassers en monteurs. Uitzendbureaus bieden niet alleen werk, maar ook verplichte huisvesting.

IN DE TANG

‘En daar gaat het mis’, zegt Bart Plaatje, die samen met een team van FNV-organizers het probleem op de kaart heeft gezet. En probeert aan te pakken. Op een aantal vakantieparken is inmiddels een vakbondskantoor om mensen bij te staan. Plaatje: ‘Huisvesting van arbeidsmigranten is ontdekt als lucratief verdienmodel. Mensen betalen minimaal 100 euro per week voor abominabele vakantiehuisjes die ze met veel te veel collega’s moeten delen. Vakantieparken, migrantenflats of Polenhotels zijn qua voorzieningen niet ingericht op zulke grote aantallen bewoners. Ook bevinden ze zich vaak ver buiten de bebouwde kom, ver van winkels en andere voorzieningen.

Coördinatoren, in dienst van verschillende uitzendbureaus die op een locatie actief zijn, kunnen te allen tijde onaangekondigd de slaapkamer of het huisje komen controleren. En voor elk wissewasje boetes opleggen. De arbeidsmigrant zit in de tang: zijn werkgever is zijn huisbaas en omgekeerd. Zonder baan geen bed. Er is sprake van bittere armoede en ellende onder deze groep arbeidsmigranten. Dat dit in Nederland gebeurt, is mensonterend.’

Om aan deze verdienconstructie door uitzendbureaus en de erbarmelijke woonsituatie van arbeidsmigranten paal en perk te stellen is een groep arbeidsmigranten die zich bij de FNV heeft aangesloten, burgemeesters van gemeenten gaan aanspreken. Zij zijn immers verantwoordelijk voor de vergunningverlening en handhaving in hun gemeenten. De onwetendheid en het gebrek aan visie is verontrustend, concludeert Bart Plaatje met gevoel voor understatement. Burgemeesters in Raalte, Zeewolde, Nieuwkoop en Noordoostpolder hebben beterschap beloofd. Best, Oosterhout, Ommen en Dronten kunnen de komende tijd een bezoek verwachten.

VAN DE DOMME

Alexandra (24) bracht samen met zo’n 35 collega’s en de FNV de burgemeester van Nieuwkoop via een zwartboek op de hoogte van hun woonsituatie op het vakantiepark in Ter Aar. Ze is sinds zes maanden in Nederland en werkt via het uitzendbureau bij een decorbouwbedrijf. Samen met haar vriend betaalt ze 800 euro per maand voor een kamer in een vakantiehuisje.

‘We leven als dieren in een aftands châletje met schimmel op de muren, hebben niet eens een slot op de deur. Ik voel me heel onveilig als mijn vriend dienst heeft en andere bewoners zo binnen kunnen lopen als ze wat gedronken hebben.’ Aanvankelijk hield de burgemeester zich van de domme, vertelt Alexandra. ‘Hij ging niet over uitbuiting en werkomstandigheden en met de vakantiehuisjes zou het wel meevallen, zei-ie. Later is hij komen kijken en schrok zichtbaar. Hij is in gesprek gegaan met het uitzendbureau en de accommodatiehouder.’

ONZICHTBAAR

Plaats van handeling: Vakbondsmuseum De Burcht. Op een dinsdag in februari heeft de FNV een ‘samenkomst van beschaving’ georganiseerd waar arbeidsmigranten en hun verhalen centraal staan. Aanwezigen knikken instemmend als FNVvicevoorzitter Kitty Jong zich uitspreekt voor een leefbaar loon, een menswaardig bestaan en bestaanszekerheid ongeacht afkomst of nationaliteit. De situatie waarin veel arbeidsmigranten leven steekt daar schril bij af. Ze hebben onzekere contracten, verdienen vaak minder dan het minimumloon en zitten in de wurggreep van het uitzendbureau, dat ook hun huisbaas is. ‘Ze zijn onzichtbaar’, zegt Jong. ‘Maar vandaag niet. Wegkijken is geen optie meer.’

Ania heeft net laten zien hoe ingewikkeld het is om met tweehonderd mensen vier wasmachines en twee drogers te moeten delen. Eerst moesten ze zelfs betalen voor het gebruik daarvan (2,50 voor de wasmachine, 1,50 voor de droger), maar daar heeft de FNV een stokje voor gestoken. Pavel laat zien hoe het is om met zes bewoners een tafelmodel koelkast te moeten delen. Onmogelijk. Dan maar zelf een ijskast kopen? ‘Nee, elektrische apparaten op de kamer zijn verboden. Dan volgt een boete en een naheffing van energiekosten. Er zijn regels waar huisvesting aan moet voldoen, maar die gelden in Nederland kennelijk niet voor arbeidsmigranten. We zijn toch ook mensen?’

‘DAT DIT IN NEDERLAND GEBEURT, IS MENSONTEREND’

Deel deze pagina